Stomatit — bu og’iz bo’shlig’i shilliq epiteliy qavatining yallig’lanishidir. Odatda, stomatit bolalik bilan bog’liq kasallikdir. Biroq, hozirgi vaqtda ushbu kasallik kattalarda ham tobora ko’p kuzatilmoqda.
Yallig’lanish ko’pincha lablarda, yonoqlarda, tanglayning ichki yuzasida uchrashi mumkin. Ba’zida stomatit til ostida ham kuzatiladi. Kasallik rivojlanishi sabablari atrof-muhitning salbiy ta’siri va organizmning immun qobiliyatlarining sustlashishidir.
Stomatit nima uchun paydo bo‘ladi?
Infektsiyalar. Viruslar, bakteriyalar, zamburug‘lar - bularning barchasi shilliq qavatlarda yashaydi va turli organlar kasalliklarini keltirib chiqarishi mumkin, ularda biryo‘la og‘iz bo‘shlig‘i ham aziyat chekadi. Doimo og‘ziga narsa soluvchi bolalarda ham ko‘pincha stomatit kuzatiladi. 2017 yilning yozida barchani qo‘rqitgan Koksaki virusi ham stomatitni keltirib chiqaradi.
Jarohatlar. Masalan, agar tilingiz yoki yonoqlaringiz ichki tomonini tishlab olsangiz, qandaydir ichimlik bilan og‘zingizni kuydirib olsangiz.
Allergiya va ovqatlarga sezuvchanlik. Bu individual reaksiya. Kimdir nordon mevalarni yeya olmaydi, kimdir esa ko‘p pista chaqib, kasalga yo‘liqishi mumkin.
Milklar kasalliklari. Milklarning sezuvchanligini haddan ziyod oshiruvchi har qanday yallig‘lanishlar.
Autoimmun kasalliklar. Shilliq qavat immun tizimini o‘z hujayralarini vayron qilishga majbur qiluvchi kasalliklar: sil, Kron kasalligida jabrlanadi.
Dori vositalari. Ba'zi dori vositalari ham stomatitni keltirib chiqaradi. Bu antibiotiklar, kimyoviy davolash vositalari, gormonal preparatlar bo‘lishi mumkin.
To‘yib ovqatlanmaslik va stresslar. Rivojlangan mamlakatlarda bunday holatni tasavvur qilish qiyin, biroq agar siz tezpishar lapshalar bilan oziqlansangiz yoki qat'iy parhezga rioya qilsangiz, kam uxlasangiz va ko‘p asabiylashsangiz, stomatit paydo bo‘lishi mumkin.
Stomatit qanday davolanadi?
Gigiena qoidalariga rioya qilmaganlikdan kelib chiqqan kataral stomatit va aftalarsiz holda shilliq pardalarning yallig’lanishini juda oddiy uyda davolash mumkin, davolash bir hafta davom etadi.
Davolanish davomida tezroq tiklanish uchun agressiv oziq-ovqatlardan vaqtincha tiyilishga (nordon, sho’r, haddan ziyod qattiq, juda issiq yoki sovuq oziq-ovqatlar), va og’izni tez-tez zararsizlantirish vositalari bilan chayishga harakat qilish kerak.
Stomatit infektsiya belgilari bilan yanada jiddiyroq bo’lsa, tish shifokoriga murojaat qilish kerak. Davolash surunkali kasallik rivojlanishini oldini olish, og’riqni kamaytirish, shilliq qavatni tiklash va ikkilamchi kasallikning tarqalishi oldini olish bo’yicha choralarni o’z ichiga olishi kerak.
Og’riq qoldiruvchi moddalar
Stomatitni davolashda asosiysi - og‘riqsizlantirish. Buning uchun ibuprofen yoki paratsetamol kerak bo‘ladi - bu eng hamyonbop va keng tarqalgan preparatlar.
Stomatit oziq-ovqat iste’mol qilishga, so’zlashishga to’sqinlik qilayotgan bo’lsa va bemor uchun jiddiy noqulayliklarni yaratadigan bo’lsa, shifokor og’riq qoldiruvchi mahalliy preparatlarni tayinlanlashi mumkin.
